no-img
تحقیق یار

بهترین روش مطالعه و تدوین ادبیات نظری چیست؟


تحقیق یار

ادامه مطلب

TXT
بهترین روش مطالعه و تدوین ادبیات نظری چیست؟
txt
9 مهر 1397

بهترین روش مطالعه و تدوین ادبیات نظری چیست؟


در این یادداشت می خواهیم به یک سوال مهم که برای اغلب دانشجوها و  محققان مطرح است پاسخ بدهیم: ما چطور می توانیم بهترین روش مطالعه و تدوین ادبیات نظری تحقیق را برای مقاله خود داشته باشیم؟

چند آیتم وجود دارد که نشان دهنده کارکردهای ادبیات نظری تحقیق است و شناخت آنها می تواند در تدوین یک ادبیات نظری خوب به ما کمک کند. در ادامه به آنها اشاره می کنیم؛

  • شناسایی متغیرهای اصلی پژوهش

اولاً نکته این است که ادبیات نظری تحقیق باید متغیرهای مرتبط با موضوع پژوهش را به روشنی شناسایی و مشخص کند. یعنی ادبیات نظری خوب، ادبیاتی است که ما بتوانیم از دل آن عملاً متغیرهای مرتبط با موضوع را دقیقاً و به صورت مستند و علمی شناسایی و استخراج کنیم. مثلا فرض کنید قرار است تحقیقی با موضوع «رابطه مصرف رسانه ای با ازخودبیگانگی در میان جوانان پایتخت» بنویسیم. در چنین تحقیقی، زمانی که منابع و ادبیات پیشین مربوط به موضوع مان را مطالعه می کنیم، می بینیم که مثلاً متغیرهای تحقیقمان می تواند بحث رسانه، مصرف رسانه ای، افکار عمومی و از خود بیگانگی باشد.

  • شناسایی ارتباط میان متغیرهای پژوهش

نکته بعدی این است که ادبیات نظری تحقیق چگونگی ارتباط و روابط مهمی که بین متغیرها تصریح شده اند را معین و مشخص می کند. در همان مثالی که داریم، مثلاً می توان به رابطه بین رسانه و جامعه، یا رابطه تاثیرات رسانه های عمومی روی افراد، و یا نقش مصرف رسانه بر ازخودبیگانگی اشاره کرد. این ها متغیرهای مختلف ما هستند. ما باید نسبت خاص این متغیرها با همدیگر را بدانیم و باید به صورت مستند یک سری نسبت های مشخص بین این متغیرها داشته باشیم تا بعد بتوانیم از دل اینها یک مدل نظری استخراج کنیم، آنها را به آزمون بگذاریم و نتیجه گیری کنیم.

  • شناسایی نظریه های پیشین در مورد موضوع پژوهش

کارکرد دیگر آن این است که می تواند دیدگاه نظریه های پیشین در مورد متغیرها را بیان کند. یعنی ما در بحث ادبیات نظری تحقیق خود، در صورتی موفق خواهیم بود که واقعاً بتوانیم مجموعه نظریه های پیشین را به صورت مستند و طبقه بندی شده و کامل و تحلیلی ارائه داده باشیم، مبانی نظری تحقیق از این بابت به محقق کمک می کند. یعنی می تواند رابطه بین متغیرها را مورد سنجش قرار دهد و بعد نشان دهد که پیش از این محققان چه الگوهایی از این رابطه بین متغیرها ارائه کرده اند. مبانی نظری تحقیق به ما می گوید که نظریه های پیشین چه دیدگاهی نسبت به متغیرهای مورد نظر خود ما دارند؟ یعنی زمانی که ما در تحقیق خود چند متغیر تهیه کردیم و به مطالعه آنها پرداختیم، محققان گذشته چه دیدگاهی راجع به اینها داشته اند؟ در همین مثالی که به عنوان نمونه انتخاب کرده ایم، مثلاً نظریه صنعت فرهنگی مکتب فرانکفورت تاکید دارد که رسانه ها روی عمل آزادانه و مختارانه افراد جامعه تاثیر و تسلط دارند، و این عمل را محدود می کنند. این یکی از دیدگاه های نظری است و این دو نسبت متغیر را تحلیل می کند و رابطه آن ها را به این صورت می سنجد. مثلاً فرض کنید در مطالعات جدیدتر بیشتر روی این مسأله تاکید می شود که یک تعامل یا رابطه دو سویه بین رسانه های عمومی و افراد جامعه وجود دارد. این طور نیست که فقط رسانه ها یک تسلط و حاکمیت و هژمونی روی افراد جامعه داشته باشند و افراد به صورت منفعلانه تحت تاثیر رسانه ها باشند. اتفاقاً به ویژه بعد از ظهور اینترنت و شبکه های اجتماعی این رابطه دو سویه شده است. نظریه های مطرح شده در ادبیات نظری تحقیق به ما الگوهای مختلف رابطه نسبت ها را نشان می دهد و این به ما کمک می کند که نهایتاً بتوانیم الگوی خاص خودمان را استخراج کنیم.

  • شناسایی مدل مناسب پژوهش

کارکرد دیگر این است که مدل و روابطی که باید از طریق پژوهش های قبلی تبیین و بررسی شده باشند را پیش یابی می کند. ما نهایتاً قرار است یک مدلی به روابط متغیرهایمان بدهیم، در واقع یک چارچوبی در قالب یک نمودار به آن بدهیم. ما باید یک فرضیه یا یک پیش یابی یا یک پیش بینی از این ارتباط داشته باشیم. این همان جایی است که ما صرف ارائه گزارش از پژوهش های پیشین را کنار می گذاریم و خلاقانه وارد بحث می شویم. یعنی مباحث ادبیات نظری فقط به عنوان پشتیبان نظری به ما کمک کرده است که ما از این مرحله به بعد خودمان تعیین کنیم متغیرهایمان را در قالب چه نمودار نظری بازتولید و بازشناسی کنیم. این مساله در واقع کارکرد آخر یک ادبیات نظری خوب به حساب می آید؛ بدین معنا که ادبیات نظری باید بتواند با ارائه یک چاچوب نظری یا یک مدل مطالعاتی، ما را قادر سازد الگوی مطالعاتی مشخصی را در قالب یک نمودار مفهومی، در مقاله خود نشان دهیم.

بعد از مطالعه، دسته بندی، بررسی و طبقه بندی همه اطلاعات موجود در رابطه با موضوع مورد تحقیق، زمان آن رسیده است که متغیرهایمان را بر اساس فرضیه و پرسش و هدفی که ویژه تحقیق است به نحو جدیدی مدل سازی کنیم و در قالب یک نمودار یا جدول، این مسأله را در تحقیقمان نشان دهیم. این مجموعه کارکردهای خاص، مثبت و ضروری یک ادبیات نظری تحقیق است.

 

چنانچه به موضوع «ادبیات نظری تحقیق» علاقه مندید، نگاهی به مطالب زیر بیندازید:

–   اگر با ادبیات نظری تحقیق تان مشکل دارید، بخوانید!

–   بهترین تکنیک های آماده سازی «ادبیات و پیشینه تحقیق» کدامند؟

–   پنج بخش اصلی یک مقاله علمی پژوهشی را بشناسیم



درباره نویسنده

تحقیق یار 108 نوشته در تحقیق یار دارد . مشاهده تمام نوشته های

دیدگاه ها


پاسخ دهید